الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
144
دقائق العلاج ( فارسي )
عصاره ريوند ( غوتاغنبا ) نيز در قىآورى بىخطرند . پنج گرم ريشه ارغوان پخته و سماهنگ ( قثاء الحمار ) و لاغيه و نيز اسپند - دانه را با آب شيرين سرد مىشويند و خشك مىكنند و از خشك شده آن 37 گرم مىگيرند و مىسايند و يكصد و پنجاه گرم آن را در آب گرم مىپزند و با يكصد و بيست گرم عسل و 80 گرم روغن كنجد مخلوط مىكنند و مىآشامند اين دارو معده ، سينه و بالاى بدن را از بلغم پاكيزه مىكند ، مواد لزج و زيانآور را مىزدايد و مانند ندارد . اينها همه قىآورهاى قوى بودند . اما قىآورهاى ضعيف عبارتند از : آب زاج تقطير شده با ثومون « 1 » كه بنا بر آنچه كه در مقاله چهارم خواهد آمد بعنوان قىآور براى صفرا به كار مىرود اما كمتوان است و پنجاه گرم آن را به كار مىبرند و نيز اشخاصى كه تاب خوردن مسهلهاى قوى را ندارند مىتوانند از آن سود بجويند . همچنين دو داروى قىآور پس از آن ذكر شده « 2 » كه براى بلغم ، صفرا و سودا مفيد مىباشند ، اما اين هر دو مسهلى ضعيف مىباشند و ارغوان پخته و ريشه خربوزه از پنج تا ده گرم با سركه ، كيموس ناباب و بلغم لزج را از راه قى بيرون مىرانند و نيز مرى را پاك مىكنند و ثافسيا ( سداب كوهى ) و ميوه اثل ( شوره گز ) براى رطوبتهاى گنديده ، حاشيش ( حسن يوسف ) ( بنا به ضبط تحفه حكيم مؤمن . مترجم ) ، حب الكلى ( دانه بسد بنا بضبط تحفه . مترجم )
--> ( 1 ) ثومون تخم گياهى معروف به زرداب است . تحفه حكيم مؤمن ( 2 ) در مقاله چهارم حرف ميم مقيى آب زاج بعنوان مقيى الصفراء به شماره 152 آمده است و پس از آن دو قىآور ديگر به شمارههاى 153 و 154 ذكر شده كه بايد به آن مراجعه شود . مترجم